Makedonya’da muhalefet sorunu var mı? – İlhan Rahman

Makedonya 2006 yılından bu yana tek bir iktidar tarafından yönetilen bir ülke. Bu iktidar dönemindeki tek koalisyon değişikliği iktidardaki Arnavut partilerinde yaşanmıştı, öyle ki 2006-2008 yıllarında Vmro-Dpmne ile Arnavut Demokrat Parisi (DPA) ortaklığı varken, 2008 yılından günümüze ise Vmro-Dpmne ile Arnavut Demokratik Bütünleşme Birliği (Dui/Bdi) koalisyonu iktidarda. Ülkenin tarihinde bukadar uzun süreli bir iktidar koalisyonu hiç yaşanmamıştır. Siyaset bilimi ve siyasi geleneklere göre bir iktidar nekadar başarılı olursa olsun belli bir süre sonra yenilenmeye veye bizim tabirimizle değişime muhtaçtır. Hele hele bu iktidar ülkeyi bütün parametrelere göre uçuruma götürüyorsa değişim kaçınılmazdır. Ama Makedonya örneğinde durum biraz farklı boyut kazanmıştır. Geldiğimiz noktada iktidarın aslında demokrasiyi ayaklar altına aldığını, halkın iradesinin ortaya çıktığı seçimlere sistematik ve organize şekilde müdahale (seçim hırsızlığı) ettiği gerçeği ortaya çıkmaktadır. Bütün devlet organlarını kendi kontrolü altına alan iktidar partisi, başta medya ve özel sektör üzerinde tamamiyle hakimiyet sağlamıştır. Öyle ki Makedonya’da devlet ile parti (iktidar partisi) kavramlarını ayırt etmek neredeyse imkânsız hale dönmüştür. Demokratik sistemle yönetilen devletlerin temeli olan yasama, yürütme ve yargı organları artık devletin değil iktidar partisinin organları halini almışlardır.

            Tabiri caizse Makedonya’da ’’bütün kaleler zaptedilmiş’’ iken, böyle bir ortam ve ülkede muhalefet olmanın ne denli zor olduğunu anlamamız güç olmayacaktır. Ana muhalefet olan Makedonya Sosyal Demokratlar Birliği’nin (SDSM), sözkonusu iktidar döneminde 3 Genel Başkan değiştirmiş olması bile muhalefetin durumunu özetlemektedir.  Fakat herşeyin başında iktidar tarafından bütün baskı, tehtid ve kumpaslara maruz kalarak ülkede bugün hala bir muhalefetten söz ediyor olmamız bile başlı başına (en azından iktidar olmayanlar için) bir demokrasi başarısıdır. Devlet imkân ve olanaklarını maksimum düzeyde kullanan, halkı her durum ve koşulda manipüle eden bir rejime karşı iktidar yarışında olmanın zorluğunu ve bunun bedelini bir tek karşı cephede (muhalefette) olanlar bilir.

            Siyaseti takip edenlerin bildiği üzere Türkiye siyasetinde sık olarak karşılaşılan bir kavram olan muhalefet sorunu’nu Makedonya şartarında ele almanın en azından bu dönemde uygun olacağı düşüncesindeyim. Muhalefet sorunu kavramı, o ülkedeki muhalefet olan siyasi yapının iktidar olma veya ülkeyi yönetme kabiliyet ve becerisine sahip olmaması anlamına gelmektedir. ‘’Muhalefet sorunu’’ sözü Makedonya’daki iktidar partisi ve onun medyadaki uzantıları tarafından sıkça kullanılan bir tabir olmasıyla birlikte, özellikle seçim ve iktidarın köşeye sıkıştığı dönemlerde bunların birinci söylemi haline gelmiştir.

İktidarın muhalefete karşı en fazla ve en yaygın söylemi kuşkusuz ‘’muhalefetin proğramının olmaması’’ söylemidir. Gerek Vmro-Dpmne üst düzey yöneticileri, gerekse iktidarın yandaş medyası ve iktidar partisinin paralı elemanı sözde uzmanlar her fırsat bulduklarında bu söylemi tekrarlamaktan çekinmemektedirler. Söz konusu söylemin sürekli seçim kazanan  bir iktidarın (hile ve halkın iradesini gasp ederek), hep seçim kaybeden bir muhalefete karşı söylemnesinin mantık ve izahı zordur. Öyle ki seçim proğramlarının (Türkiye’deki tabirle seçim bildirgelerinin) iyi veya kötü olduklarını ancak icra yoluyla anlayabilmek mümkündür. İktidar sürekli iktidar ise ve buna karşı muhalefet de sürekli muhalefet ise, bu durumda değerlendirmeye alınacak tek seçim proğramı/bildirgesi iktidarın olandır. Kaldı ki geçmiş seçimlerdeki ve son güncellenen parti proğramlarına göz atacak olursak muhalefet seçim proğramlarının genellikle daha detaylı ve daha geniş olduğunu görebiliriz.  sobranie 2

            Yine iktidar tarafından muhalefete (Sdsm’ya) yöneltilen benzeri bir söylem de sözde vizyon sahibi olmamasıdır. 10 yıldır süren iktidar dönemlerinde ülkeyi talan edip her açıdan gerileten siyasi iktidarın, böyle bir söylemle muhalefete yüklenmesi traji komik olmaktan öteye gitmiyor. Herhalde muhalefet geçmişteki acı tecrübelerden yola çıkarak son açıkladığı proğramın adını iktidara ince mesaj yollayarak ‘’Makedonya Vizyonu’’ olarak belirlemiştir.

            İktidarın muhalefete yönelik bir söylemi daha var ki onu yazmadan yazının tamamlanmasınınmümkün olmadığı kanısındayım, o da ‘’muhalefetin halkın desteğine sahip olmaması’’ söylemidir. Kaç seçim halkın iradesine saygı göstermeyip, seçim hırsızlığı yapan iktidarın böyle bir söylemle kamuoyunda yer bulması, yüzsüzlüğün ne boyutlara vardığını göstermektedir.

            Sonuç itibari ile Makedonya’da hernekadar iktidarın ağzına sakız olmuş olsa bile ‘’muhalefet sorunu’’ olduğunu söylemek zordur. Muhalefet demokrasilerde önemli bir zenginlik, düzeltici ve denetleyici olsa bile Makedonya bütün uluslararası kurumlara göre demokrasiden giderek uzaklaşan bir ülke durumundadır. Öyle ki Makedonya’da son 10 yılda ve bugün en önemli sorun İKTİDAR SORUNUDUR. Ülke şimdi bir yol ayrımında ve demokrasi ya da dikatörlük seçimini yapmaya hazırlanıyor.

            Okuyucularımızın bir bölümü iktidarın muhalefete yönelik tez ve söylemlerinin tamamı mı yersiz veye eğri diye soracak olabilirler, bu biraz deve’nin cevabına benzeyecek ama ‘’bu iktidarın neresi doğru ki’’ ?!?